السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)
296
تفسير هدايت (فارسى)
در حديث به جا مانده از امام صادق - عليه السلام - آمده است كه : « چون مرده را در گور نهند ، شخصى در برابر او تجسم پيدا كند و به او گويد : ما سه تا بوديم : يكى روزى تو كه با رسيدن اجلت بريده شد ، و يكى كسانت كه پشت به تو كردند و پى كار خود رفتند ، و من عمل توام كه با تو بر جاى ماندم ، و من از هر سه براى تو زحمت كمتر داشتم » . « 5 » « حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ - تا به ديدار گورها رفتيد . » شايد تعبير به « حتّى تا » دليل بر آن است كه تكاثرى كه براى دارندهء آن زيانبخش است ، به مرگ پيوستگى دارد ، پس اگر صاحب آن پيش از مرگ توبه كند ، براى او سودمند خواهد بود ، و نيز بر آن دلالت دارد كه تكاثر تا زمان مرگ صاحب آن را به خود مشغول مىدارد ، پس بر ما واجب است كه خود را تسليم آن نكنيم ، و به اين كه خدا به ديگران چه اندازه مال و فرزند بخشيده است نظر نداشته باشيم ، بلكه در امور دنيا كسانى را طرف توجه قرار دهيم كه از ما پايينترند ، و در امور آخرت به كسانى كه برتر از خودمان هستند نظر داشته باشيم ، و خداى تعالى گفته است : وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقى . « 6 » پرسشى كه پيش مىآيد چنين است : چرا گفت : « زرتم المقابر » ؟ كه به آن چنين پاسخ دادهاند : بدان جهت كه اعراب چون كسى بميرد ، مىگويند : « زار قبره » يعنى به ديدار گور خود رفت ، و ظاهرا اين تعبير بيان كنندهء اين مطلب نيز هست كه آن كه مىميرد نابود نمىشود ، بلكه همچون زايرى از يك جهان به جهان ديگر مىرود . / 316 گفتهاند : معنى ديدار مقابر ، نازيدن به مردگان و حجت آوردن از زيادى شمارهء آنان در تأييد بزرگوارى زندگان است كه بيشتر ذكر كرديم و گفتيم كه اين
--> ( 5 ) - بحار الانوار ، ج 6 ، ص 265 . ( 6 ) - سورة طه / 131 .